Home / Kennis / Platenspeler draait te snel, te langzaam of jankt

Platenspeler draait te snel, te langzaam of jankt

Een platenspeler die niet op snelheid loopt, hoor je meteen: de toonhoogte klopt niet en muziek wordt onrustig. De oorzaak is bijna altijd mechanisch en meestal goedkoop.

Hoort bij Platenspeler.

Eerst meten hoe erg het is

De meeste platenspelers hebben stroboscoopstipjes op de rand van het plateau, die onder een lamp op netfrequentie stilstaan als de snelheid klopt. Heb je die niet, dan zijn er gratis telefoonapps die de snelheid meten met een testplaat of met de stroboscoop.

Belangrijker dan de afwijking zelf is of hij stabiel is. Constant anderhalve procent te snel is ongeveer een kwart halve toon, en dat hoor je zodra je de plaat vergelijkt met een opname die je kent of meespeelt op een gestemd instrument. Een snelheid die heen en weer loopt, hoor je altijd, en dat heet wow en flutter.

Bij riemaandrijving

De snaar. Dit is bij ons de eerste verdachte. Uitgerekt, verhard of plakkerig geworden. Een nieuwe snaar kost een tientje en lost het vaak compleet op. Let op dat je de juiste lengte en doorsnede neemt; te strak belast het motorlager.
De motorpoelie. Vuil of plakkerige resten van de oude snaar. Schoonmaken met alcohol.
Het hoofdlager. Droog of vervuild. Dat geeft wow en een hoorbaar geruis. Schoonmaken en opnieuw smeren met de juiste olie, niet met wat er toevallig in de schuur staat.

Bij directe aandrijving

Hier zit de snelheid in een regelkring: een sensor meet het toerental en de elektronica stuurt bij. Loopt de snelheid weg, dan is die regeling de verdachte.

Condensatoren in de regeling. Even oud als de rest van het toestel. Een bekende oorzaak van een snelheid die wegloopt zodra het toestel warm wordt.
De afstelpotmeters. Bijna elke speler heeft trimmers voor 33 en 45 toeren. Die lopen weg of raken vervuild.
Vuil of beschadiging bij de toerentalsensor. Hoe die is uitgevoerd verschilt per model: bij veel spelers leest een spoel een patroon op de onderkant van de plateaurand, bij andere zit de sensor in de motor. Zit er vuil tussen, dan telt de regeling verkeerd. Welk systeem jouw speler heeft, staat in het servicemanual, en daar werken wij ook uit.

Wat vaak wordt vergeten

Een plateau dat te zwaar loopt door een droog lager, dwingt de regeling tot bijsturen en geeft indirect snelheidsproblemen. En een arm die te veel wrijving heeft door een vervuild lager, volgt de groef niet meer goed en kan gaan overslaan of vervormen. Het plateaulager voel je als je het plateau met de hand ronddraait met de snaar eraf; de armwrijving voel je door de arm voorzichtig horizontaal te bewegen.

Wat wij doen

Snelheid meten en de wow en flutter vastleggen, daarna het mechanische deel nalopen: snaar of koppeling, hoofdlager, motorlager. Bij directe aandrijving ook de regeling en de condensatoren daarin. Tot slot de arm: naaldkracht met een weegschaal, antiskating en armhoogte.

Een afstelbeurt kost € 85, een reparatie meestal € 110 tot € 260. Lukt het met alleen een snaar, dan is het de afstelbeurt en niet meer.

Zelf niet aan beginnen? Platenspeler: Verkeerde snelheid, wow en flutter, een arm die niet meer lift of een element dat links of rechts wegvalt.