Home / Kennis / Moet je echt alle condensatoren vervangen?

Moet je echt alle condensatoren vervangen?

Vraag het op een forum en je krijgt steevast hetzelfde antwoord: recappen, alles eruit. Dat is soms precies goed en vaak een dure manier om een toestel minder waard te maken.

Hoort bij Revisie en recappen.

Waarom condensatoren inderdaad slijten

Een elektrolytische condensator bevat een vloeibaar elektrolyt. Dat verdampt langzaam door de rubberen afdichting heen, ook als het toestel niet aanstaat. Het gevolg is dat de capaciteit terugloopt en de inwendige weerstand oploopt. Dat laatste is het vervelendst: een condensator kan nog bijna de juiste capaciteit meten en toch zijn werk niet meer doen: bij een hoge inwendige weerstand gaat er spanning over de condensator zelf verloren en wordt hij warm van de rimpelstroom die erdoorheen moet.

Tot zover de reflex. Nu de nuance.

Waarom niet alle condensatoren even oud zijn geworden

Verdamping gaat sneller bij hogere temperatuur. De vuistregel in de elektronica is dat de levensduur ongeveer halveert bij elke tien graden erbij. Dat verklaart waarom twee condensatoren van dezelfde datum in hetzelfde toestel totaal verschillend meten:

Eentje op twee centimeter van het koellichaam van de eindtrap heeft veertig jaar lang zestig graden gezien.
Dezelfde condensator in een koele hoek van de kast heeft dertig graden gezien en kan nog prima binnen de specificatie liggen.

Alles vervangen betekent dus: de helft vervangen die het nog deed.

Drie redenen om terughoudend te zijn

Elke soldeerverbinding is een klein risico. Printen van veertig jaar oud hebben sporen die loslaten bij te lang verhitten, en doorgemetalliseerde gaten die scheuren. Honderd condensatoren vervangen is tweehonderd keer uitzuigen en tweehonderd keer solderen. Dat gaat meestal goed, en bij een enkele niet, en dan heb je een reparatie van een reparatie.
Originaliteit is geld waard. Bij een gewild toestel is een origineel exemplaar in goede staat meer waard dan een volledig gerecapt exemplaar. Verzamelaars willen weten wat er is gedaan en waarom, en "alles vervangen" is daar een minpunt. Bij een massamodel maakt het niets uit.
Het verbergt de oorzaak. Wie alles vervangt en het werkt daarna, weet nog altijd niet wat er stuk was. Komt de klacht over een halfjaar terug, dan begin je bij nul en heb je ondertussen alle bewijsmateriaal weggegooid.

Wanneer vervangen wel verstandig is

Lekkage of opbolling. Geen discussie. Eruit, en de print eronder schoonmaken, want het elektrolyt tast het koper aan.
De voeding, bij twijfel. Daar is de belasting het hoogst en de gevolgschade het duurst: een voeding die brom gaat geven, belast de eindtrap. Wij vervangen de buffercondensatoren eerder ruim dan krap.
Condensatoren van bekende probleemseries. Bepaalde merken en bouwjaren hebben een slechte reputatie die verdiend is.
Je wilt hem nog twintig jaar gebruiken. Dan is preventief vervangen te verdedigen, ook als ze nu nog meten. Maar maak het een keuze, geen aanname.

Hoe je het meet

Een gewone multimeter is hiervoor niet genoeg; die meet geen inwendige weerstand. Daar is een ESR-meter voor. Die kan veel condensatoren in de schakeling nameten, maar onderdelen die er parallel aan staan kunnen de uitslag vertekenen: een te lage ESR of een te hoge capaciteit. Bij twijfel nemen we er daarom een aansluiting van los en meten we hem apart. Wat we meten vergelijken we met de waarde die erop staat en met wat voor dat type normaal is.

Die meetwaarden krijg je van ons op papier, met per vervangen onderdeel de reden. Zo kun je over vijf jaar nog nalezen wat er is gebeurd, en bij verkoop kun je het laten zien.

Wat het kost

Bij ons: alleen de voeding € 120 tot € 180, een volledige revisie € 240 tot € 420. In de markt zie je € 250 tot ruim € 500. Het verschil zit bijna altijd in hoeveel er werkelijk is vervangen, en niemand vertelt dat erbij.

Zelf niet aan beginnen? Revisie en recappen: Een volledige revisie, maar alleen waar meten dat rechtvaardigt. Met cijfers voor en na, zodat je ziet wat het heeft opgeleverd.